Het Boerenwaterrijk

Code PSB021


Het boerenwaterrijk is een nieuw amfibisch gebied, dat is getransformeerd uit een droogmakerijenlandschap. De structuren van de verkaveling en van de hoogtelijnen in het gebied zijn in dit plan versterkt. Mede door het initiatief van de boeren moet dit lijden tot een unieke amfibische locatie om in te wonen

De locatie
De gekozen amfibische locatie is een landbouwgebied in een gedeelte van een droogmakerijenlandschap. Het omliggende gebied van de droogmakerij kan zich zelfstandig ontwikkelen naar hetgeen op die locatie vraag naar is. Het is dan ook mogelijk dat het te ontwikkelen amfibische gebied (in de toekomst) op de ene locatie wordt omgeven door een stad, en op een andere locatie is het in plaats van een stadspark een eiland te midden van een bosrijk of waterrijk gebied.
De kenmerken van het te transformeren amfibische gebied zijn als volgt:
- Droogmakerijlandschap met een rationele verkaveling;
- Elke boer heeft 8 kavels landbouwgrond;
- Kavelgrootte 50 bij 500 meter;
- Hoogteligging kavels tussen -5,5 N.A.P. en -6,0 N.A.P;
- Wegen en de rand van het gebied zijn al reeds opgehoogd.
Voor het Ontwerpen aan Amfibisch Wonen zijn er bij de landschapstransformatie de volgende aandachtspunten geïntroduceerd:
- Regelingen met landonteigening;
- Behoud of versterking van structuur 'cultuurhistorisch' landschap;
- Verbetering waterhuishouding.


Toegepaste ontwerpthema's deelgebieden

Transformatie van laag gelegen landbouwkavel naar 'nieuwe natuur'
De droogmakerij is op het eerste oog een plat vlak met een rationele verkaveling. Toch zijn er in een droogmakerij hoger en lager gelegen gebieden. Dit kan zijn ontstaan door bijvoorbeeld een ander grondgebruik, of een andere bodemopbouw, hetgeen in het verleden zo is ontstaan. De meest drassige gebieden die net iets lager liggen dan de rest van de droogmakerij, zullen bij een waterspiegelstijging onderwater komen te staan. De amorfe vorm van de hoogtelijnen die dan naar boven komen, is de onderlegger geworden van een deel van het programma.
De hoogtelijnen, van een bestaande droogmakerij, zijn overgenomen in het plan. De gebieden onder de -5,8 N.A.P. (± 20% van het totaal) worden getransformeerd naar de 'nieuwe natuur'. Door de later toe te passen waterspiegelstijging, zal dit laaggelegen gebied, zonder al te veel andere ingrepen, veranderen in een natuurgebied bestaande uit water en rietlanden. De sloten van de voorheen rationele verkaveling in dit gebied worden jaarlijks onderhouden, zodat de oude structuur van het landschap terug komt in de 'nieuwe natuur' van het amfibische gebied.

Transformatie van landbouwkavel naar 'boerenwaterrijk'
Ter verbetering van de waterhuishouding in de droogmakerij is er gekozen voor een waterspiegelstijging, de extra laag water is tevens goed voor het keren van het (zoute) kwelwater. Ook moet de droogmakerij in de toekomst kunnen dienen als een soort retentiebekken voor wateropvang in natte en droge perioden. Voor het gewenste behoud of versterking van de landschappelijke kwaliteiten is de keuze gevallen op het versterken van de kavelstructuur door middel van het uitgegraven van de ene kavel en het ophogen van de kavel er naast. Hierdoor ontstaat er een bepaalde ritmering tussen waterkavels en de nog te beplanten boskavels, graskavels en rietkavels. Het spreekt voor zich dat een boskavel verder opgehoogd moet worden in vergelijking tot een rietkavel.
Door de slechte waterhuishouding zitten er in het gebied veel marginale landbouwbedrijven, toch zal niet elke boer per direct zijn land willen afstaan. Er gaan meestal jaren overheen voordat er met een project begonnen kan worden. De boeren hebben dit cultuurhistorisch landschap jaren lang onderhouden. Daarom is een inbreng van ondernemende boeren van harte welkom, ze kunnen participeren in het gehele project, van kavelindeling tot en met de uiteindelijke beheerslandbouw. Dit is het uitgangspunt voor een mogelijke bedrijfsbeëindiging van de meeste boeren, en voor het ontstaan van een uniek stukje Nederland. Tevens kan voorkomen worden dat het gehele project in handen komt van één projectontwikkelaar.
Versterking van de oude hoogtelijnen kunnen ook in deze transformatie zorgen voor wat speelsheid in de uitwerking (amorfe plateau's, drempels, watergeulen, wandelpaden). Op deze manier kan het plan een geheel worden.

De amfibische woning
De stedenbouwkundige opzet van dit plan bestaat uit stedelijk wonen met het water, en landschappelijk wonen met het water. In de stedelijke context maakt de woning deel uit van een groot drijvend geheel, waar de woningen een lint vormen tussen de andere nevenfuncties. In de landschappelijke context staat de woning aan de rand (of gedeeltelijk naar binnen geschoven) van een natuurlijke omgeving (boskavel, rietkavel, graskavel). Om in beide leefomgevingen tot zijn recht te kunnen komen vereist dit van de woning een hoge mate van flexibiliteit. Door de woning op te bouwen uit twee ten opzichte van elkaar verplaatsbare drijvende delen kan de eigen buitenruimte op meerdere manieren vorm worden gegeven. De openheid en geslotenheid van de woning zijn ook te beïnvloeden door het wegklappen van de glazen gevels. Hierdoor verandert de binnenruimte in een loggia of terras aan het water.