Zoute lippen
Code PSB006
Vergroting van boezemwateren
en rivierbeddingen bieden op de lange termijn niet voldoende soelaas.
Binnen het concept Zoute Lippen is dit slechts een tussenoplossing. Het
nieuwe deltalandschap zal bestaan uit een archipel van zoetwaterbek-kens
in een zilt milieu. In de bekkens liggen eilanden met diverse functies:
wonen, werken, energieproductie.
Het verzwaren van rivierdijken
en zeeweringen biedt niet langer meer bescherming tegen stijging van de
zeespiegel en toename van regenwater. Vergroting van de boezemwateren
en verbreding van de rivierbeddingen zijn op de lange termijn niet voldoende
om het hoofd te bieden aan het wassende water. Binnen het concept Zoute
Lippen is dit slechts een tussenoplossing op weg naar een nieuw landschap
voor deltagebieden. Een landschap dat zich plooit naar de zee maar er
ook weerstand aan biedt. Een landschap waarin bestaande waardevolle elementen
behouden blijven maar dat ook ruimte biedt aan nieuwe occupatievormen.
Een landschap waarin het zoete water als bron van leven herkenbaar wordt.
Een landschap tenslotte waarin een duurzame bescherming tegen de zee gecombineerd
met duur-zaamheid in de vorm van zelfvoorzienende eilanden, kleine kringlopen
en ketenbeheer. De transformatie van de huidige situatie naar het nieuwe
landschap verloopt in een aantal stappen.
Stap 1
is gericht op de opvang van regen- en rivierwater door aanleg van retentiebekkens,
vergroting van bestaande boezemwateren en verbreding van het stroomgebied
van rivieren.
Door de grote omvang van de nieuwe waterbekkens zullen bestaande woon-
en werkgebieden en infra-structuur die het waard zijn om behouden te blijven
omringd worden door dijken. Door op strategische wijze bestaande dijken
te combineren met nieuwe ontstaat een interessant dijkenpatroon dat de
basis kan vormen voor nieuwe, ontspannen occupatievormen.
Stap 2
is vooral gericht op de opvang van de gevolgen van de zeespiegelrijzing.
Zeewater krijgt geleidelijk aan vrij toegang tot de rivieren. Ondertussen
wordt gebouwd aan nieuwe zeeweringen op Deltaplushoogte, d.w.z. een hoogte
die voldoende is om de berekende zeespie-gelrijzing te weerstaan. Nieuwe
zeeweringen worden op strategische wijze gecombineerd met bestaande.
Extensieve functies worden verplaatst naar de hoger gelegen delen van
de delta. Dit geldt eerst voor de grondgebonden landbouw maar later ook
voor verspreide woonvormen.
Stap 3
voorziet in een volledige verzilting van de laaggelegen delen in de Delta.
De traditionele zeeweringen hebben geen weerstand meer kunnen bieden aan
de steeds hogere zee en zijn verdwenen. Tussen de zoetwater-bekkens is
een waddenlandschap ontstaan. De compacte bebouwing op de nieuwe zeeweringen
contrasteert sterk met de openheid van het waddenge-bied waar verspreide
woonvormen op beperkte schaal mogelijk zijn. Langs de randen en op de
wadden liggen ook mogelijkheden voor wind- en zonne- en getijde energie.
De eilanden
De functies op de eilanden kunnen sterk verschillen. De krappe ruimte
blijkt een voedingsbodem te zijn voor hightech oplossingen in de ITC-sector.
"Wadland" wordt een begrip en een nieuw exportartikel voor baggeraars
en dijkenbouwers én als "Wadland-valley."
Extensieve functies als grondgebonden landbouw en gespreid wonen zijn
bij de aanleg van de bekkens en het binnenhalen van de zee verplaatst
naar de hoger gelegen delen van de Delta.
Naast eilanden die gericht zijn op behoud van het bestaande zijn er ook
nieuwe eilanden. Hierop zijn monoculturen van functies gesitueerd: woningen,
luchthaven, hoogwaardige industrie, windmolenparken, afvalverwerking,
glastuinbouw, e.d. Deze eilanden in de waterbekkens vormen de ankers voor
een economi-sche voortgang midden in een waddenzee waar eb en vloed vrij
spel hebben.
Alle overige functies zijn of uit het economisch beeld verdwenen (akkerbouw,
veeteelt) of verplaatst naar de hoge gronden
De zoetwaterbekkens vormen als het ware het plasma dat het leven op de
eilanden en de randen mogelijk maken.
De retentiegebieden ondergaan geleidelijk aan een functieverandering die
is afgestemd op de functie van de eilanden. Bij wooneilanden zal dit drinkwaterwinning
en recreatie zijn, bij industrie eilanden bijvoorbeeld koelwaterreservoir
gecombineerd met tropische visteelten in het gebruikte koelwater, schoonwaterre-servoir
bij glastuinbouw etc.
De randen van de zoetwaterbekkens bieden een uniek milieu. Bij gebruik voor woningbouw is sprake van een zeer compact bebouwingslint met hoge dichtheid: ruim zicht op zee en de bekkens, recreatie op en aan het wad, zoute lippen en frisse wind.
De wadden zijn voor de meeuwen, zeehonden en kokkels. Er wordt slechts sporadisch gewoond in de vorm van settlements: wadwoningen en paalwoningen. Het wonen zal vanwege de zeespiegelrijzing nomadisch van karakter zijn.